Tin tức - Sự kiện » Thời sự

Nâng cao sức cạnh tranh của ngành mía đường: Đã đến lúc phải thay đổi

Ngày: 20/05/2015 số lượt xem: 1781
Năng suất thấp, giá thành cao, SX và chế biến mía đường trong nước đang đứng trước những thách thức lớn khi Việt Nam tham gia hàng loạt các hiệp định thương mại với khu vực và thế giới.

 

 

Hội nghị bàn biện pháp nâng cao khả năng cạnh tranh của ngành mía đường do Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát chủ trì hôm qua (18/5) tại Hà Nội đã cho thấy rõ điều đó. Năng suất thấp, giá nguyên liệu cao Ngành mía đường đang được sự bảo hộ lớn của Nhà nước, nếu không, đường NK sẽ “bóp chết” đường trong nước. Đây là nhận định của hầu hết chuyên gia trong ngành tại hội nghị hôm qua. Để minh chứng điều này, Phó Cục trưởng Cục Chế biến nông lâm thủy sản và nghề muối (Bộ NN-PTNT), ông Võ Thành Đô, cho hay, ngành mía đường Việt Nam có sức cạnh tranh yếu, nguyên nhân quan trọng nhất là giá mía nguyên liệu cao, mà giá nguyên liệu chiếm 70-80% giá thành SX đường. “Hiện ở Thái Lan, giá mía đưa vào chế biến ở mức 30 USD/tấn, giá nguyên liệu mía trong giá thành SX đường khoảng 6.000-7.000 đồng/kg. Trong khi đó, ở Việt Nam, giá mía đưa vào chế biến từ 800 ngàn đến 1 triệu đồng/tấn, giá nguyên liệu mía trong giá thành đường khoảng 10.000 đồng/kg. Như vậy, chỉ riêng chi phí nguyên liệu, Việt Nam đã cao hơn Thái Lan khoảng 2.000-3.000 đồng/kg đường”, ông Đô nói. Ngoài ra, năng suất mía của nước ta đang thấp hơn nhiều so các nước trong khu vực và trên thế giới. Cụ thể, Thái Lan 78 tấn/ha; Trung Quốc 75 tấn/ha; trong khi Việt Nam chỉ đạt 65 tấn/ha. Đồng quan điểm trên, ông Nguyễn Hải, Tổng thư ký Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA) cho rằng, hiện mía Việt Nam có chất lượng thấp, chữ đường khoảng 10 CCS, trong khi thế giới đạt 12-13 hoặc cao đến 15-16 CCS như ở Australia và một số vùng ở Trung Quốc. “Chúng ta chưa có những bộ giống mía chất lượng cao để nâng cao năng suất và chữ đường. Ngoài ra, điểm mấu chốt nhất tạo nên sự yếu kém của ngành mía đường là không thể tích tụ ruộng đất”, ông Hải nói. Theo phân tích của ông Hải, để tích tụ được ruộng đất, tạo ra vùng mía nguyên liệu lớn ở Việt Nam hiện nay như tìm kim đáy biển. Thực tế, trong số 41 nhà máy mía đường trên cả nước hiện chỉ có một số DN đầu tư vùng nguyên liệu trên 50 ha, còn lại chủ yếu mua mía thông qua thương lái. Nguyên nhân các DN mía đường không đầu tư vùng nguyên liệu không phải hoàn toàn vì lý do tài chính mà chủ yếu do chính sách đất đai, chính sách đầu tư hạ tầng của Việt Nam chưa thực sự khuyến khích DN bỏ vốn lớn để đầu tư vùng nguyên liệu, áp dụng cơ giới hóa và công nghệ cao. “Hiện nay, để có được 5-10 ha “đất sạch” đầu tư trang trại, vùng nguyên liệu, theo tính toán của các nhà máy mía đường thì chi phí bị đội lên gấp 3-4 lần so với dự toán kế hoạch. Các chi phí này hầu hết là các khoản đầu tư vào xây dựng cơ sở hạ tầng, thuê lại đất của nhiều hộ sở hữu, xây dựng liên kết với nông dân… Chính vì vậy, các DN tư nhân lớn có xu hướng thuê lại đất đai từ các nông - lâm trường quốc doanh. Tuy nhiên, việc trở thành đơn vị thuê đất thứ cấp này cũng khiến cho DN bị thiệt thòi, giảm sức cạnh tranh”, ông Hải phân tích. Ngoài ra, hiện tại, đa phần vùng nguyên liệu mía trong nước là đất của nông dân và trung bình mỗi hộ trồng mía chỉ sở hữu khoảng 0,5-0,7ha, dẫn đến mô hình canh tác theo nông hộ ở dạng nhỏ lẻ, không thể áp dụng cơ giới hóa. Đến thời điểm hiện tại, mức độ cơ giới hóa trong canh tác mía tại Việt Nam mới chỉ khoảng 10-20%, quá thấp so với tỷ lệ 80-90% tại các nước SX đường lớn trên thế giới.

 

 "Đừng chờ đợi nữa…"

 

Theo Bộ trưởng Cao Đức Phát, ngành mía đường có ý nghĩa quan trọng với nông nghiệp. Sau 20 năm nỗ lực, ngành đã tạo công ăn việc làm, thu nhập cho một lượng lớn nông dân, đóng góp vào phát triển KT-XH của địa phương. SX và chế biến mía đường đang đứng trước áp lực cạnh tranh lớn “Những nơi có nhà máy đường, đã có hình bóng CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn. Có nhiều nhà máy tiệm cận trình độ quốc tế. Còn SX đường đã vượt nhu cầu tiêu dùng trong nước”, Bộ trưởng nhấn mạnh. Theo Bộ NN-PTNT, niên vụ 2014-2015, tổng diện tích mía cả nước đạt 305 nghìn ha, cao hơn quy hoạch diện tích mía đến năm 2020. Có 41 nhà máy đường mía hoạt động, SX gần 1,6 triệu tấn đường. Tuy nhiên, nhu cầu đường trong nước chỉ khoảng 1,4 triệu tấn, vì thế, khoảng 200 nghìn tấn đường sẽ dư thừa, gối sang niên vụ sau. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Cao Đức Phát, phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, ngành mía đường còn quá nhiều tồn tại. “Chỉ còn chưa đầy 3 năm, đến đầu năm 2018 sẽ xóa bỏ bảo hộ đối với mặt hàng đường, đồng nghĩa với việc tự do hóa NK đường của các nước ASEAN. Trong bối cảnh ngành SX mía đường trong nước còn nhiều hạn chế, bất cập, đời sống người nông dân trồng mía bấp bênh thì những áp lực hội nhập kinh tế quốc tế càng đòi hỏi ngành mía đường phải cơ cấu lại toàn diện”, Bộ trưởng nói. Vì thế, theo Bộ trưởng, đừng chờ đợi nữa, cần phải có ngay các giải pháp thay đổi để tạo đột phá cho ngành mía đường. “Ngành mía đường không những phải tăng năng suất, chất lượng và hạ giá thành nguyên liệu mía để cạnh tranh với giá đường thế giới, mà còn phải cạnh tranh trực tiếp với các loại cây trồng khác ngay tại Việt Nam. Câu chuyện Tây Ninh bị giảm đến 40% diện tích mía trong thời gian gần đây do nông dân phá bỏ để trồng sắn, cao su… là minh chứng rõ nét nhất”, Bộ trưởng Cao Đức Phát nói. Tuy nhiên, phải làm gì và làm như thế nào để nâng cao khả năng cạnh tranh của ngành mía đường mới là bài toán khó. Theo Bộ trưởng, trước mắt, cần cải tạo bộ giống cho cây mía, khuyến khích, tạo điều kiện cho tất cả các DN mía đường NK những bộ giống tốt trên thế giới về Việt Nam. Ngoài ra, phải rà soát lại quy hoạch vùng trồng mía, có chính sách linh hoạt cho ngành này. Để thực hiện các giải pháp trên, Bộ trưởng yêu cầu Cục Trồng trọt phổ biến quy trình tiên tiến cho cây mía, Tổng cục Thủy lợi hướng dẫn quy trình tưới khoa học với từng vùng nguyên liệu. Cục Chế biến có nhiệm vụ hoàn thành chính sách và hướng dẫn cơ giới hóa đồng bộ. Ngoài ra, phải tiến hành sơ kết Quyết định 68 về hỗ trợ DN cơ giới hóa nông nghiệp để tiếp tục tháo gỡ những khó khăn. “Một việc quan trọng nữa là cần tiến hành dồn điền đổi thửa, tạo ra những cánh đồng lớn nguyên liệu mía để tạo điều kiện đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng, góp phần tăng năng suất, thu nhập thực tế của nông dân trồng mía và giảm chi phí đầu vào. Cục Kinh tế hợp tác thực hiện nhiệm vụ này”, Bộ trưởng yêu cầu.  

 

VĂN NGUYỄN - 5/20/2015

 

 

 

 

 - 
Thông báo
Các danh hiệu giải thưởng
Vùng nguyên liệu
Thư viện hình ảnh